mt3.org

Наврӯз яке аз  решадортарин ҷашнҳои шаҳригарӣ ва шаҳриварӣ дар ҷаҳони нав ва куҳна аст, ҳангоме, ки сухан аз нав ва куҳна ба  миён меояд, бедаранг зеҳни мо ба сӯйи замон раҳнамун мешавад, мизони санҷиши куҳан ва куҳантар дар зиндагии мардум замон аст, замон тарозуи куҳнагӣ ва навӣ аст, як шабонарӯзро дар дониши рӯзшуморӣ як рӯз меноманд!


Ҳар ҳафта ҳафт шабонарӯз аст аммо мардум онро ҳафтрӯз мепиндоранд, ҳар моҳ 30 шабонарӯз аст аммо онро 30 рӯз медонем ва ҳар сол 365 рӯз ва 365 шаб аст, аммо танҳо рӯзҳои он дар солшумори ёддошт мешавад.... Ҳоло ҳангоме, ки сухан аз ҷашни куҳан ҷашне, ки дар жарфнои сиёҳи рушани таърих баромадааст ва ҳазорон соли пеш барпо шудааст, чигуна мо онро нав медонем!? Гуйё замон дар ин ҷашн, дар ин мантиқ ва дар ин ҷаҳонбинӣ истода, ва ранги куҳнагӣ ба худ намегирад....

Чам ё маънои «Наврӯз»= «Наврӯз» аз ду вожа,  нав ва рӯз сохта ва пардохта шудааст, нав вожае ҳаст авестоӣ ё порсии куҳан, ки дар забони англисӣ ва олмонию испониёӣ ва дигар забонҳо роҳ ёфта ва бо гӯишҳо ва лаҳҷаҳои дигар ба ҳамон сохтори порсӣ бар забонҳо ҷорӣ мешавад ва чам ё маънои он мешуд тару тоза, нав, ҳангоме ки вожаи нав пешванди вожае бинишинад, хабар аз тозагӣ ва падидор шудани он падида медиҳад, монанди «навзод» = кӯдаке ки тоза чашм ба ҷаҳон кушод, чизе, ки тоза сохта  шудааст, «навсоз», «навшаҳр», шаҳре, ки ба тозагӣ бино шудааст. Мо наметавонем, ба мардуми солхӯрда бигуйем навзод, наметавонем, ба абзори фусилшуда бигуйем навин ва наметавонем ба вайронае бигуем навсоз, ҳамчунон ҳангоме ки вожаи нав дар пасванди вожаи дигаре менишинад боз ҳам хабар аз навоварӣ ва нав будан медиҳад, монанди «роҳи нав», « хонаи нав», «рахти нав» ва ё «андешаи нав», дар ин ҷо низ наметавонем даст аз чаму маъно бардорему куҳнаро нав бигуйем, солхӯрдаро навзод, хонаи вайронаро хонаи навсоз ва рахти куҳнаро рахти нав ва ё андешаи пӯсидаро андешаи нав бидонем, агар чунин кунем мо каҷкорӣ ва дажвараштӣ кардаем ва ба оину маниши нав ва навгароӣ зиён расонидем ва данишу хиёнат кардем.

Пас нав худ ситова ва таърифе дорад, чунон ки куҳнагӣ ва пусидагӣ низ чунин аст.

Ин дебоча гуфта шуд то шуморо ба Наврӯз бубарем ба ормоншоҳӣ ва утупиёи (мадинаи фазл) ё ормоншаҳри ориёиёни Тоҷи Каён. Агар мо бихоҳем Наврӯзро ҳамонгуна ки дар вожаҳои боло баррасӣ кардем, бозбини намойем, мебинем нав пешванди рӯз шуда аст ва чаму маънои он мешавад «рӯзи нав», рӯзи нав = рӯзеаст, ки навинтарин рӯз дар дарозои замони гузашта бошад, навзодтарин ҳангомаи замонро наврӯз медонем, пурсиш ин ҷост оё мардуме ки ба наврӯз ва рӯзҳои наву навоварӣ ва оини навин пойбанданд, оё онҳо маниш ва ҷаҳонбинии навгароӣ ва навандеширо боваридаанд?

Ва ё ин ки Наврӯзро дар солномаҳои худашон ҷой медиҳанд аммо бо этиқодҳои пусида ва фусил зиндагӣ мекунанд?

Посухи ин пурсишро барои хиради худатон пас аз нигоҳи гузаро ба кишварҳои Ховари Миёна ки Наврӯзро оғози соли нав мепиндоранд, вогузор мекунам. Ва шуморо савор бар шаҳпари саманди саркаши хаёл ба сарзамини Наврӯз, бистари Наврӯз ва зодгоҳи Наврӯз ҳамоно кишвари вахшуру варҷованди Тоҷикистон мебарем.

Наврӯз ва Тоҷикистони сипанд чунон бо ҳам омехтаанд, ки монанди ном ва номи хонаводагии касе ба шумор мераванд. Тоҷикистони сутург ва зулолу ин моми меҳани пок дар бартарин ҳангомаҳои пурфарозу нишеби таърихии худ ҳамора ба монанди обҳои Вахшу Панҷ роҳи худро дар санглохҳо меёбаду пирӯзмандтар аз ҳамеша пеш меравад.

Истиқлоли Тоҷикистон дар соли 1991 як дигаргунӣ ва навфарҳангӣ дар кишварҳои порсизабони Ховари Миёна буд. Дар ин доварӣ килк ё қалам бе он ки аз навиштаи худ бим ва шарм дошта бошад бо сарфарозӣ ва фарзомӣ хустуи ва эътироф мекунанд, ки Наврӯз ба меҳркорї ва хешёрии давлат ва мардуми навдӯсту навпардози Тоҷикистони ҳашт миллионӣ дар густураи беш аз дусад миллион форсизабон, зинда ва парварда шуд. Саранҷом пас аз 1400 сол Наврӯз ба меҳрандешӣ ва меҳркории давлат ва мардуми фарзоми Тоҷикистон ҷаҳонӣ шуд.

Шоиста аст ба ин навмадорӣ ва ин пирӯзии навин барои ҳамаи озодазодагон дуруду сано ва офарин гуфт.

Имрӯз ҷашни Наврӯз ва бар пояи шукӯҳманд  ва хиракундаи ин ҷашн дар Тоҷикистони меҳрманд барои мардуми форсизабонон фаротар аз як расм рафта аст ва ранги як оин ба худ гирифта аст. Наврӯзгоҳи Тоҷикистон барои миллионҳо тоҷики пушти марзҳои ҷуғрофиёӣ мазҳабу сиёсат як макони муқаддас аст ва расми фараҳманд. Ҷашни Наврӯзи Тоҷикистон як маниши ҳамгироӣ, куниши ҳамнавоӣ, равиши ҳамаъноӣ, ҷунбиши ҳамовоӣ, биниши ҳамандешӣ, расоиши ҳамбастагӣ ва фармоиши ҳамзистӣ дар густураи кишварҳои ҳамфарҳанг ва фаротар аз он чанд пораи ҷаҳон аст.

Ҳар сол ба посдошти Наврӯз «Давлати навбунёд» ва  навманишу навандеши Тоҷикистони сипанд бинобар андешаи навгароӣ ниёи хеш, «Ҷамшеди Ҷам» ин Хадиви (Подшоҳ) навандеш дар остонаи Наврӯз фарохони ҷашни Наврӯзро фармон медиҳад. Мардумонро аз сарзаминҳои дуру наздик ба меҳргоҳи Наврӯз мехонад, меҳмонони ин ҷашни бузӯрг ҳама дар дидаи меҳр ҷой доранд, давлатмардону ҳунарварону суханварон ва мардуми омӣ ҳама ва ҳама дар ин ҷашн анбозу шариканд, ва ҳар кадом ба фарохӯри тавонои хеш ин оини бузурги ориёиро арҷ мениҳанд.

Дар оини начандон дур гувоҳи он хоҳем буд, ки давлат ва мардуми меҳрубон ва меҳркеши Тоҷикистон ҳамаи давлатҳои ҷаҳонро ба Наврӯзгоҳи худ меҳрхон мешаванд, фарохонии Наврӯз аз суйи давлат ва мардуми Тоҷикистон доираи ҳамбастагӣ ва чамбару ҳалқаи гумшудаи оини Меҳр ва дустӣ ва ҳамзистӣ меҳромези мардумӣ аст.

Ормони ниҳоии ин ҷашни бузург чунин аст:

Ҷашн ба ҷойи ҷанг

Шодӣ ба ҷойи ношодӣ

Дод ва адолат ба ҷойи бедод

Хушӣ ва хурамӣ ба ҷойи андуҳ ва ситам

Худбоварӣ ба ҷойи худозорӣ

Ва озодӣ ба ҷойи бандӣ ва бандагӣ аст

Ва дар поён раҳои ба ҷойи нажанг ва қафасу дамиш пагоҳи раҳоиш аст.

Наврӯз ва наврӯзгорӣ дар дидаҳои давлат ва мардуми навандеши Тоҷикистон танҳо ба моҳи фарвардин ва ду ҳафтаи нахусти баҳор ва барпойии ҷашни Наврӯз басанда нашуд ва поён нагирифт, басо ин маниши Ҷамшедӣ ва Каёнӣ ба навсозӣ гароида шуд ва фарҷоми ин меҳркорӣ ба созиши падидаи шигифтовар ҳамоно «Кохи Наврӯз» анҷомид.

 

 

Наврӯз аз гоҳи Ҷамшедшоҳ оғоз шуд ва имрӯз дар Кохи Наврӯз дар сарзамини Тоҷикистони варҷованд (муқаддас) замонавӣ гардид. Кохи Наврӯз пиндорҳои таърихшиносони ҷаҳонро пиромуни фарҳанги ориёӣ бо андешаву биниш пайванд зад.

 

Мардумони тоҷик ба нармӣ ва зулолӣ об ҳастанд, ва ба сахтию устувории сахраҳою сангҳои кӯҳистонҳои ин кишвар.

 

М. Меҳрофарин

13,03,2020

 

Тавре таҳлилҳо соҳа нишон медиҳанд, на ҳама кишварҳои абарқудрати ҷаҳон, ки худро ҳомии сулҳу субот ва оромии минтақа ва ҷаҳон медонанду ба дигарон ҳукмфармоӣ карданро меписанданд,  дар воқеъ дар пайи талоши барқарории амнияти ҷаҳон мебошанд.


Кишвари Амрико, ки худро яке аз мудаиёни асосии демократия ва сулҳу субот дар ҷаҳон ҳисоб мекунанд. Аммо на ҳама вақт ба ин ақидаи худ собит ва дар пайи ободии кишварҳои дигари ҷаҳон мебошад. Ҳар замоне сухан доир ба манфиати дигар кишварҳо меравад, бо муносибати махсуси худ дигаронро дар ҳолати шок қарор медиҳад.

 

Дар бораи стандарти дугонаи ин кишвар маводу матлабҳои  фаровоне ба нашр расидааст. Аммо, нуқтаи ҷолибе, ки инҷо мебинем, ин аст, ки ободии давлате мисли Тоҷикистон барои эшон чандон хуб ва боиси дастгирии эшон набуду нест. Ҳарчанд ҳамасола барои мо маблағҳои зиёдеро ҳамчун грант ихтисос медиҳад, аммо на ҳама вақт ин маблағҳо ба фоидаи миллату давлат равона мегарданд.

Замоне буд, ки Департаменти давлатии ИМА аз он изҳори нигаронӣ мекард, ки дар Тоҷикистон исломи фундаменталистӣ дар ҳолати рушд қарор дорад, ки ин ба амнияти кишварҳои минтақа хатарзо мебошад. Аммо, дар чанд соли охир нигоҳи худро ин ниҳоди кишвари бузург иваз кардааст. Дар назари эшон имрӯз сохтори давлатдории Тоҷикистон барои эшон мояи нигаронӣ қарор гирифтааст. Созмонҳои хориҷие, ки таҳти ҳимояти ин кишвар қарор доранд, пайваста Тоҷикистонро нишони худ қарор додаанду ба ҳарроҳу восита дар пайи он мебошанд, ки дар арсаи байналмиллалӣ обрӯйи ин кишварро хатчадор намоянд. Ташкилотҳои байналмиллалӣ, ки пуштибони асосии Ҳизби мамнуй наҳзати исломии Тоҷикистон буд, пас аз баста шудани он ба душмани №1 сохти конститутсионӣ мубаддал гаштанд. Агар солҳои пеш соле як маротиба аз Тоҷикистон гила мекарданд, акнун, дар айни замон ҳар моҳ ба интиқоди ҳукумати оғоз намудаанд. Танҳо дар 10 рӯзи охир маротибаи 3-юм аст, ки аз Тоҷикистон кишвари Африқоӣ сохтаниянд. Гиллаҳои бемаънӣ, сафсатаҳои бе асоси эшонро метавон дар ҳар куҷо хонду аз ҳаркуҷо шунид.

Департаменти давлатии ИМА ё вазорати корҳои хориҷии ин кишвар дар гузориши худ Тоҷикисонро кишвари худкомае номидааст, ки таҳти султаи сиёсии Президент Эмомалӣ Раҳмон ва наздиконаш қарор дорад.

Ба касе пӯшида нест, ки худкома гуфтану аз кишваре, ки сиёсаташ барои эшон мақбул нест интиқод кардан ба амри маъмулии эшон мубаддал гаштааст. Амрикову муқараббонаш ба давлате, ки каме пеш мераваду сатҳи зиндагияш беҳ мегардад, бо чашми душмани нигоҳ мекунад. Баланд шудани сатҳи зиндагии мардум аз ҳолати гурӯснагӣ наҷот додани аҳолӣ онҳоро сахт нигарон кардаанд. Ҳамагон ёд дорем, ки бо ҳамин баҳона ба сари миллатҳои дунё чӣ бадбахтиҳоеро овардаанд. Кишварҳои Ироқу Сурия, Украинаву Либиё замоне мардумонаш хушбахт буданду сатҳи зиндагии аҳолии баъзеи аз ин давлатҳо ҳатто аз Амрико ҳам беҳтар буд. Аммо бо баҳонаи «худкома»-ву «диктатор» ин хушбахтии мардумро ба таври абадӣ рабуданд.

Аз пахши чунин гузоришҳо маълум аст, ки онҳо дар пайи он мебошанд, ки тамоми кишварҳои дунё ғайр аз худи онҳо бояд сулҳу субот ва оромиро набинанд. Дар кишварҳои мусалмоннишин бояд ҷанги «ҷиҳод»ӣ бошаду дар кишварҳои ғайри мусалмонӣ неофашистону бандерҳо мардумро ба ба сӯйи фиқру бенавоӣ бояд раҳсипор кунанд. Ҳамагон ёд дорем, ки то замони сари қудрат омадани Владимир Путин, сатҳи зиндагии мардуми рус дар кадом сатҳ қарор дошт. Моҳҳо нафақахӯрон бе нафақа буданду коргарон бе маош, ин ҳолат кишвари Амрикоро қаноат мекарду  гилаи аз ин давлат надоштанд. Аммо, бо ба сари қудрат омадани Путин сатҳи зиндагии мардум рӯ ба беҳбудӣ овард, ки ба қавли чашми амрикоиҳо ба сих задан шуруъ кард.

Пуштибонии Департаменти давлатии Амрико аз Ташкилоти экстремистӣ-террористии Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, ин ба вуҷуд овардан ва ба кор андохтани ташкилоте амсоли ДИИШ-у «Толибон» дар Тоҷикистон мебошад. Зеро мо ёд дорем, ки дар аввали низоъҳои Сурия маҳз Амрико чунин гузоришҳо пахш мекарду аз «Ҷабҳат-ан- нусра» ҳамаҷониба дастгирӣ менамуд. Пас аз шакл гирифтани ин гурӯҳ акнун гапҳои пешвақт гуфта худро фаромӯш кардаанд. Мутмаинан, ин давлат дар пайи талош ноамниҳо дар Тоҷикистон мебошад.

Яқин аст, ки аз ин гузориш Ҳизби мамнуйи наҳзати исломии Тоҷикистон изҳорӣ қаноатмандӣ мекунаду хушҳол мегардад. Аммо, бехабар аз он ки абзоре мебошад барои пиёда кардани аҳдофи Амрикову ёронаш.

Нодири Қодир

 

 

اخبار مرتبط

Prokuratura

دوشنبه، 05.03.2020 /”خاور”/. مرکز مطبوعاتی دادستان کل جمهوری تاجیکستان اطلاع می دهد که در نتیجه همکاری با مقامات ذی دخل جمهوری اتریش، شاولیزاده حزب‌الله عبدالله‌، متولد سال 1991، ساکن ناحیه عبدالرحمان جامی، استان ختلان، یکی از اعضای سازمان تروریستی و افراطی حزب نهضت اسلامی که بر اساس ماده 307 (3) قسم 2 (مشارکت در فعالیت سازمان افراطی) و ماده 305 قسم 1 (خیانت به وطن) قانون کیفری جمهوری تاجیکستان در پیگرد بین‌المللی قرار داشت، در حدود این کشور در تاریخ 5 مارس سال 2020 دستگیر و به جمهوری تاجیکستان استرداد شد.

به گزارش “خاور” به نقل از دادستانی کل جمهوری تاجیکستان، بر اساس ماده های پرونده کیفری، شاولیزاده حزب‌الله عبدالله‌ در سال 2016 هنگام در مهاجرت کاری قرار داشتن به سازمان تروریستی و افراطی حزب نهضت اسلامی شامل شده، با قصد در آینده انجام دادن اعمال تروریستی، بی ثبات کردن وضعیت سیاسی – اجتماعی و تغییر نظم قانون اساسی جمهوری تاجیکستان تا سال 2019 در پایگاه های تروریستی کشور معلوم خارجی آمادگی ویژه تروریستی-تخریبی را آموزش دیده است.

در جریان تحقیق پرونده‌های کیفری نسبت به اعضای در سالهای 2016-2019 دستگیرشده سازمان تروریستی و افراطی حزب نهضت اسلامی کوزاف ا. ک.، زبیچایف ن. م.، رضوان اف ا. ر.، اسماعیل اف د. د.، نوروزاف م. س. و غیره دلایل معتمد دست داشتن شاولیزاده ح. ع. به جنایات فوق دسترس گردیده‌اند.

لازم به یادآوری است که تمامی افراد بازداشت شده در پایگاه های ویژه خارج کشور آموزش دیده، با عبور غیرقانونی مرز دولتی وارد قلمرو تاجیکستان شده، قصد انجام عملیات تروریستی داشتند.

لازم به ذکر است که تحت نظارت مقامات ذی دخل اتحادیه اروپا شاولیزاده ح. ع. چهارمین عضو گروه های تروریستی می‌باشد که به جمهوری تاجیکستان استرداد گردید. قبلا شهروندان جمهوری تاجیکستان شیرعلی لایقی، حیات اف مصطفی رحمتشاه آویچ و ظهوراف کامران خیراویچ که برای انجام جنایات تروریستی و افراطگرای از پیگرد جنای در اروپا پناه می‌بردند، دستگیر و به مقامات حفظ حقوق تاجیکستان تسلیم شده‌اند.

دادستانی کل جمهوری تاجیکستان از توسعه روابط دوجانبه بین مقامات ذی دخل تاجیکستان و کشورهای اتحادیه اروپا و از همکاری آنها در زمینه مبارزه با تروریسم بین المللی ابراز قدردانی می کند.

تحقیقات مقدماتی علیه شوالیزاده ح.ع. ادامه می یابد

دفتر مطبوعاتی دادستانی کل

جمهوری تاجیکستان

РАИСИ НОҲИЯ

АШУРЗОДА РАҶАБ РЎЗӢ

Сомонаҳои расмӣ

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

МИҲД вилояти Суғд